Mijn pagina's

donderdag 31 december 2009

De monsters van Ibagué

In Ibagué zijn drie monsters, waarvan er twee nauw verwant zijn aan elkaar maar beperkt in hun actieradius, terwijl de derde van een heel andere soort is en alomtegenwoordig. Twee ervan zijn concurrenten en bevechten elkaar soms en de derde werkt alleen of met de andere samen. Ze hebben alledrie dezelfde prooi: de inwoners van de stad.

De grootste monsters - qua monsters, niet qua omvang - zijn de bussen, hier busetas genaamd, omdat ze voor een stadsbus relatief klein zijn. Maar hun gebrek aan grootte compenseren ze ruimschoots met hun snelheid en wendbaarheid en brullend vermogen. Zwarte wolken uitbrakend via uitlaten die als schoorstenen boven het dak uitsteken storten ze zich in het verkeer, op zoek naar argeloze wandelaars en motorfietsen, die bij hun nadering als kippen wegstuiven. Wandelaars die slim denken te zijn kopen de achtervolgingen af door tegen betaling in de ingewanden van de busetas mee te rijden, maar daar moeten ze een extra prijs voor betalen, want de vehikels doen er alles aan om de rit zo onaangenaam mogelijk te maken. Ze trekken loeihard op, remmen abrupt en gaan gierende de bochten door, zodat de reizigers als zakken aardappelen door elkaar worden geschud. Op hun bestemming aangekomen staan ze beduusd te wankelen op hun benen.

Maar het is de passagiers geraden snel hun positieven bij elkaar te rapen, want daar komt onmiddellijk het tweede monster aan: de taxi. De taxi is klein en kanariegeel en lijkt onschuldig, maar doordat hij als een zigzaggende kogel over de wegen en door de straten schiet, is hij niet minder dodelijk. De taxi houdt ervan om op topsnelheid door rood licht te rijden als het verkeer van links en rechts al aan het optrekken is, daarbij lekker puh! toeterend tegen de hapgrage busetas en andere taxi's. Hij neemt altijd de linker rijstrook, ook als de straat tweerichtingsverkeer is, en vooral als hij linksaf moet slaan, want dan kan hij andere auto's beletten het kruispunt over te steken en voetgangers de stuipen op het lijf jagen. Wee de arme passagier die een taxi neemt in de veronderstelling comfortabel te reizen: die komt van een koude kermis thuis. Hotsend van links naar rechts zit hij met afgrijzen toe te kijken hoe het laagvliegend projectiel al het andere verkeer - met uitzondering van de busetas en collega-taxi's - de berm injaagt. Bevend vist hij aan het eind van de rit naar klein geld, en is zó blij dat hij nog leeft, dat hij bereid is een fooi te geven op de koop toe.


Gezamenlijk op jacht


Het derde monster van Ibagué heet muziek. Muziek heeft een staart waarmee hij zo hard op de grond slaat dat de ruiten ervan rammelen en je lever en je milt tegen je adamsappel springen. Muziek bedient zich van huizenhoge boxen die worden aangedreven door versterkers waarvan de volumeknop altijd op "keihard" staat en waarvan het basregister altijd helemaal open staat. Muziek overvalt je van alle kanten en op de meest ontijdige uren van de dag en de nacht. Een avond kan vredig en kabbelend verlopen en je gaat rustig slapen, tot je om 1 uur gewekt wordt door een straatfeest waar Muziek de eregast is en dat tot 9 of 10 uur in de ochtend duurt. Daarna opent een winkel zijn deuren, zet boxen die haast tot aan de dakgoot reiken buiten, en het monster slaat van een andere kant toe. Soms zet ook een winkel ernaast of ertegenover even grote boxen op de stoep en begint een wedstrijd oorverdovend gebulder. Muziek werkt ook graag samen met de busetas en de taxi's om het zenuwgestel van de passagiers te slopen. Er is vrijwel geen bus of taxi waarin niet op volle sterkte Muziek schalt.



Het mooiste - of het ergste, wat men wil - is wanneer de drie monsters samenkomen. Dat maakte ik mee toen een buseta en een taxi elkaar krakend klem reden, terwijl bij allebei Muziek uit de ramen daverde. Eindelijk beet!

zondag 27 december 2009

Verkeersongeluk

Na terugkomst uit Leticia bleven we een paar dagen in Bogotá. Daar kregen we een verkeersongeluk - of liever gezegd ik veroorzaakte het, wat me zowat een hartverzakking bezorgde. We stonden in de file in een taxi voor een stoplicht te wachten, en we zeiden tegen de chauffeur: We kunnen beter hier uitstappen en een klein stukje lopen, want we zijn er vlakbij. Dat vond de chauffeur goed, we betaalden hem en hij zei: Stap hier maar gauw uit. Ik opende het portier aan de rechterkant, in de veronderstelling dat we vlak tegen de stoeprand stonden, en toen knalde er een motorrijder tegenop. Hij had gelukkig vrijwel niks: een geschaafde vinger en een zere knie, een klein gaatje in zijn broek en wat lichte schade aan de koplamp van zijn motorfiets. Maar het portier van de taxi was ontzet en de arme chauffeur jammerde dat het hem veel geld ging kosten en wat we van plan waren daaraan te doen. Ik zag al voor me dat we dagen bezig zouden zijn met verklaringen afleggen, een advocaat inschakelen, bellen met de verzekering in Nederland, enz. Maar gelukkig bleek het een zaak tussen de taxi en de motorrijder en hadden wij er als passagier niets mee te maken. Pati had de tegenwoordigheid van geest om direct een paar mensen op te bellen die van wanten wisten, onder wie haar broer, die zelf taxichauffeur is. Maar ik voelde me heel bezwaard, want het was per slot van rekening mijn schuld. En uiteindelijk, als je het nuchter bekijkt, ook die van de taxichuffeur. Dus leek het ons het beste een deel van de schade aan de arme man te betalen. Uiteindelijk gaven we driekwart van het schadebedrag dat hij noemde (meer hadden we ook niet bij ons), en met lood in de schoenen (en ik met een gevoel van een gierige, onverschillige gringo) liepen we weg.

Zodoende kwamen we te laat voor een afspraak met de Colombiaanse schrijver Evelio Rosero, van wie ik vorig jaar een boek vertaalde. Gelukkig wachtten ze (hij en zijn vrouw Sandra) op ons, en twee uur te laat, na een wandeling in de kletterende regen door La Candelaria, ontmoetten we elkaar. Hij was precies zoals ik me had voorgesteld: gesloten, timide, eenzelvig, maar met een grote dosis droge humor. Hieronder een foto.


Deze keer hebben we in Bogotá vrij veel met de Transmilenio gereisd. De Transmilenio is een soort bovengrondse metro, een netwerk van vrije busbanen waar lange bussen met een capaciteit van tegen de tweehonderd passagiers over rijden. De stations zijn gesloten ruimten met glazen deuren die openschuiven als de bus op de halte stopt.


Hoewel het een goed idee lijkt (het is trouwens een idee dat een van de vorige burgemeesters van Nederland heeft afgekeken, net als het netwerk van vrije fietspaden (ciclovías) in de stad, hoef je er maar een paar keer in te reizen om te merken dat het in de praktijk niet werkt en bij lange na geen oplossing biedt voor het transportprobleem van de stad. Het oorspronkelijke argument was: Wij hebben geen geld voor een dure metro en bovendien is een metro iets voor een stad die over weinig ruimte beschikt en Bogotá heeft nu juist veel ruimte, omdat het eigenlijk een verzameling dorpen en vrij nieuwe wijken is, verdeeld over een groot oppervlak en verbonden door brede vier- tot zesbaans wegen. Maar die wegen zitten wel degelijk altijd vol, en iedereen klaagt erover dat de Transmilenio overal brede rijstroken van de wegen afhapt, zodat de auto's veel minder ruimte krijgen en de files en de opstoppingen nog langer en groter worden. Dat is te merken. Verder is er wel degelijk een groot deel van het centrum waar weinig ruimte is, en ook daar dringen de ruimtevretende mastodonten van de Transmilenio door. Bovendien hálen de bussen van de Transmilenio het qua comfort niet bij de gemiddelde metro: de rijbaan, die glad en vlak zou moeten zijn, zit in werkelijkheid vol hobbels waar de bussen met grote snelheid overheen denderen, en de chauffeurs hebben ook de gewoonte van alle Colombiaanse buschauffeurs niet afgeleerd om vanuit stilstand keihard op te trekken en pas op het laatste moment - ook weer keihard - af te remmen, zodat je voortdurende vertikaal én horizontaal door elkaar geschud wordt. Met een zucht van verlichting stap je elke keer uit. De Transmilenio is ook permanent overvol, het gros van de passagiers moet staan en zich met beide handen vasthouden, wat weer vrij spel biedt aan tasjesdieven en zakkenrollers, waar de Transmilenio op het spitsuur ook vol mee schijnt te zitten.

Maar er was, natuurlijk, ook weer veel goeds. We bezochten een mooie, goed geoutilleerde bibliotheek (Virgilio Barco), waar ik bijzonder tevreden in een hoekje een stapel kranten heb zitten lezen (geef het jongetje letters te vreten en je hoort hem niet meer)


en we wandelden 's avonds langs de talloze kerstverlichtingen in de stad.


Hier nog een foto van Pati met een van haar beste vriendinnen, Yuldy, tijdens onze laatste lunch, vóór vertrek naar Ibagué:

woensdag 23 december 2009

Amazone Regenwoud

Al sinds ik als kind Kuifje en het Gebroken Oor las wilde ik naar het Zuid-Amerikaanse regenwoud. Nu is het er eindelijk van gekomen en natuurlijk was het niet helemaal zoals ik het me vroeger voorstelde, maar de overeenkomsten met wat ik me herinner waren frappant. Kijk bijvoorbeeld eens naar de kano op de voorplat van het boek: die is exact, en ik kan je verzekeren dat wij in precies zo'n kano gepeddeld hebben (terwijl onder ons de kaaimannen en de anaconda's en de piranha's zwommen.


Pati kon de jaguars en de boa's en alle andere griezels die je lopend door de selva kunt tegenkomen niet uit haar hoofd zetten, maar ik vond de wandeling door het regenwoud de boeiendste ervaring van de trip. Vooral ook omdat onze gids, een indiaan uit de streek zelf die biologie had gestudeerd, om de vijf meter onze aandacht vestigde op iets interessants dat we anders over het hoofd hadden gezien. Zoals bijvoorbeeld een grote boom die er ooit had gestaan, die je nog steeds kon "zien", ook al was hij allang vergaan. Dat komt door het fenomeen van de zogenaamde wurgficus, een liaanachtige parasiet die zich om een boom slingert, zijn levenssappen opzuigt en en hem steeds verder afknijpt, dus heel letterlijk "wurgt". Tegen de tijd dat de boom dood en vergaan is, heeft de ficcus echter zoveel extra (dikke) luchtwortels naar de grond gestuurd, dat hij zelfstandig overeind kan blijven en zich voeden. Midden tussen die lange staken zie je dan nog de spookgestalte van de boom. Als je het niet weet, zul je het nooit opmerken. Op de volgende foto kun je hem zien: de lege ruimte tussen het groepje dunne "bomen" (in werkelijkheid de luchtwortels van de ficcus), dat was de oorpronkelijke (dikke) boom.


Hieronder een foto van onze tocht, op knielaarzen, door de modder van het oerwoud. Wij zaten steeds dicht bij de Amazone Rivier, dus in het gebied dat in de "winter" (zo noemen ze hier de regentijd) wordt overstroomd.


De gids waarschuwde ons dat we, al was het niet erg waarschijnlijk, een jaguar konden tegenkomen, en hij instrueerde ons wat we dan moesten doen: doodstil blijven staan tot hij weggaat, maar, zo waarschuwde hij, "dat kan wel een half uur duren". Geen erg opwekkend vooruitzicht. Hij liet ons ook een braaksel van een jaguar zien: een klein aapje dat het roofdier had verschalkt en vervolgens uitgebraakt. Als een jaguar namelijk na een prooi te hebben gegeten een betere prooi tegenkomt, dan vangt hij die, braakt zijn maag leeg en verorbert zijn nieuwe prooi. Wat voor betere prooi kon hij in dit geval zijn tegenkomen? vroegen wij ons af. Een gids, misschien? Of een toerist?

De laag teelaarde van het regenwoud is heel erg dun en daaronder ligt een rotsbodem, dus de bomen kunnen geen ondergronds wortelstelsel vormen om overeind te blijven en voedingsstoffen op te pompem. Dat doen ze dan ook grotendeels bovengronds, zodat je, vooral bij de grotere bomen, heel grote steunberen ziet zoals bij gotische kathedralen. Op de foto hieronder staan we tussen de wortels van een exemplaar van de grootste boom van het Zuid-Amerikaanse regenwoud: de ceiba.


Natuurlijk was er ook een obligaat bezoek aan een "indianendorp", waar vooral opviel dat de "indianen" daar er precies zo uitzien als de Colombianen overal elders in het land, behalve als ze even hun traditionele kleren aantrekken en een dansje uitvoeren onder trommelbegeleiding, zoals deze oude dametjes op de foto hieronder.


Er zijn ook heus wel echte indianendorpen in het regenwoud, waar de mensen geïsoleerd van de westerse beschaving leven, maar die liggen ver weg. Als je daar naartoe wilt, moet je rekenen op minstens een dag lopen.

We hebben ook op piranha's gevist en ik ving er zowaar een, een jonkie:


Nog wat indrukken: Een stortbui op de Amazone:


Een prachtige wolkenlucht boven de Amazone:


De Indianen die in dit grensgebied tussen Colombia, Peru en Brazilië leven zijn de Ticuna, een Portugese of Spaanse verbastering van "Tegüma", zoals de indianen van dit volk zich in hun eigen taal noemen (de u-umlaut is dezelfde klank als de "y" in het Noorse "Peer Gynt"). Er zijn in totaal ongeveer 70.000 Tegüma of Ticuna en de meeste zijn, gek genoeg, protestant. De taal die ze spreken heeft geen verwantschap met de andere indianentalen in Zuid-Amerika.

Het meest spectaculair, en ook het meest toeristisch, was ons bezoek aan La Isla de los Micos (Het eiland van de aapjes). Er leven er ongeveer 10.000, verdeeld in tien gemeenschappen/territoria. De gids gaat met een zak bananen voorop, fluit een paar keer en er daalt een regen van aapjes uit de bomen op je neer. Binnen een oogwenk hang je vol aapjes, letterlijk, die - ook al letterlijk - uit je hand eten, dat wil zeggen als je er een banaan mee vasthoudt. Maar raak ze niet aan, zegt de gids, want dan bijten ze meteen. Dat hebben we dus maar niet uitgeprobeerd. Je moet ook oppassen dat ze je niet onderzeiken, want ze laten tijdens hun fourage gewoon alles lopen. Het is ongelooflijk hoe ze over je blote armen en hoofd klimmen zonder ook maar een schrammetje achter te laten - ja, ze springen zelfs van de ene persoon naar de andere en komen zacht als sneeuwvlokjes neer.

Een paar foto's:


Kijk naar de mico die op het punt staat op het hoofd van Pati te landen:


Ik met een apestaartje (links, ineengedoken met een aap op zijn kop, onze gids Lucho):


En dan was er ook nog het aller-, allerkleinste aapje ter wereld, de mico leoncito, dat hier boven op mijn honkbalpet zit:


Het departement Amazonas is het grootste departement van Colombia (109.000 vierkante kilometer, ongeveer zo groot als Nederland + twee keer België) en telt twee plaatsen: Leticia, een klein stadje, en Puerto Nariño, een piepklein dorpje. De rest is oerwoud, geen wegen, niets. Amazonas is ook het Colombiaanse departement met het minste geweld en de minste misdaad per hoofd van de bevolking. Leticia wordt zwaar bewaakt omdat het voornamelijk van het toerisme bestaat en omdat de guerrilla en andere benden zich bij voorkeur in het oerwoud verschuilen, en oerwoud is er, zoals gezegd, veel in het departement. Je ziet overal militairen en politie. Een vreemd verschijnsel in Leticia is dat er bijzonder weinig auto's zijn: de mensen rijden voornamelijk op brommers en motoren.

We hebben vrijwel geen last gehad van muggen of muskieten. Alleen tijdens onze wandeling door het regenwoud werden we, telkens als we stilstonden, omringd door hinderlijk gezoem. We zijn een paar keer gestoken, maar het mag geen naam hebben. We zijn wel blij dat we die malariapillen geslikt hebben, ook al doet niemand dat hier.

maandag 7 december 2009

Eerste week

Goed, we zijn dus al ruim een week hier en hebben nog niets gemeld. Helemaal ondergeplempt met afspraken en bezoekjes en etentjes en uitjes met familie en vrienden. Daarbovenop nog een heleboel werk te verstouwen dat precies op de dag van onze aankomst per e-mail arriveerde. En dan de eerste dagen nog zonder internet in huis (hoe bestaat het!).

We kwamen zondagavond laat, om 10 uur 's avonds, in Ibagué aan. We waren toen precies 24 uur in touw geweest: om vier 's ochtends opgestaan in Amsterdam en om 4 uur de volgende ochtend, Nederlandse tijd, arriveerden we. Het is altijd een intense ervaring om terug te komen op een vertrouwde plek waar je lang niet geweest bent, het voelt als een reis naar het verleden. Olga merkte dat ze dingen ontwend was: de chaos in het verkeer, het lawaai overal. Ik was vergeten hoe het voelde en rook, hoe de tropische warmte voelde, de lange zwoele avonden, en hoe het overal in de stad naar uitlaatgassen stinkt omdat de duizenden grote en kleine bussen op dieselmotoren rijden zonder roetfilters en zwarte rookwolken uitblazen.

Maar geen gezeur: het is heerlijk om iedereen weer te zien, om het groene landschap weer te zien, de bergen rondom Ibagué die vaak omzwachteld zijn met wolken, alle vruchtensappen weer te proeven, avena (een tarwedrank) te drinken en daarbij empanada's te eten (bijv. in Yel Coctel). Het fijnste vind ik de lange zwoele avonden. Dat is het voordeel van de tropen: om zes uur is het al donker en heb je een lange avond voor de boeg met een koel briesje, met buiten zitten, of binnen met alle ramen open, praten en eten en drinken, of slenteren, of naar een openluchtconcert gaan.

Een kort verslag van de activiteiten. Gisteren (zondag 6 december) hadden vriendinnen van Olga met wie ze heeft gestudeerd een etentje georganiseerd voor ons. Wat me daarvan het meest is bijgebleven was het schaterende gelach dat opklonk toen Olga vertelde dat ze in Nederland kookte. "Niet te geloven!" zeiden ze. "Jij was in staat om zelfs water te laten aanbranden." Maar reuze gezellig. Kijk zelf maar:



Diezelfde avond naar een openluchtconcert van het Jeugdorkest van het Conservatorium van Ibagué, dat een programma met kerstliederen bracht:



Een etentje met vrienden:



Een avond bij de broer van Olga met zijn vrouw en dochtertje:



Een middagje uit met alle neefjes en nichtjes tot 18 jaar:



En nog veel meer van die dingen. Morgen gaan we naar Bogotá en daarna naar het oerwoud, naar het Amazonegebied bij de grens met Brazilië. We nemen de laptop niet mee, dus voorlopig geen berichten. De 17de zijn we weer terug in Ibagué, dan zal ik proberen meteen wat te schrijven. Tot later!

zaterdag 28 november 2009

Dag vóór vertrek naar Colombia

Dag vóór vertrek. Flip heeft bezit genomen van een van onze koffers. Deze posting is bedoeld als probeersel. De rest volgt als we in Colombia zijn.